KALANDAR

Anadolu Müzik, 2011



Apolas Lermi’nin ilk solo albüm çalışması 2011 yılının Mayıs ayında KALANDAR adıyla ve Anadolu Müzik etiketiyle Türkiye’de müzik severlerle buluştu.

Kalandar, Trabzon’da yılbaşı gününe (13 Ocak), bugünün gecesinde yapılan eğlencelere ve yerel takvimde yılın ilk ayına verilen isimdir.

Latince “calandae” ayın birinci günü anlamındadır. Aynı zamanda hesap tutulan defter anlamına gelen “calenderium” kelimesi de Kalandar kültürüyle ilişkilidir. Kalandar, takvim kelimesinin karşılığı olarak İngilizce’ye calendar, İtalyanca’ya calendario, İspanyolca’ya calendario, Fransızca’ya calendrier olarak girmiştir. Yunanca ‘kalanta’ olan kelime Trabzon’da yaşayan Rumlar tarafından ‘kalantaris’ olarak kullanılmıştır.

‘’Tarihin, kültürün, paylaşımın, umudun ve eğlencenin adı olduğu için çalışmamıza bu ismi uygun gördük’’ diyen Lermi’nin Kalandar isimli albümü gittikçe artan bir ilgiyle insanlara ulaşmaya devam ediyor.

Albümün aranjman ve yönetmenliğini sevgili Murat Çorak üstlenmiştir. Ayrıca birçok değerli müzisyenin ve kültür emekçisinin de albümde emeği bulunmaktadır.

Albümdeki eserler Türkçe ve Karadeniz Rumcası ile seslendirilmiştir. Bu açıdan Türkiye’de pek fazla örneği yoktur. Karadeniz Rumcası (Romeika), Hint – Avrupa dil ailesinden Yunanca’nın bir lehçesi olup günümüzde Trabzon’un Tonya, Sürmene, Köprübaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Maçka ilçelerinde ve Bayburt’un kuzeyindeki bazı köylerde; sayısı ve köy içindeki konuşma oranı tespit edilememiş Müslümanlar tarafından konuşulmaktadır. Ayrıca çeşitli dönemlerde toplu olarak Van, Hatay, Kıbrıs ve Dünya’nın farklı yerlerine göç eden Trabzonlular bu dili konuşmaktadır. 1923’teki mübadele öncesinde, Karadeniz’in ve Anadolu’nun farklı yerlerinde konuşulan bu dil, mübadele sonrası genç kuşaklara aktarılamamıştır.Trabzon ve çevresinde söylenen anonim türkülerden ve beste çalışmalarından oluşmaktadır. Yeni nesil müzisyenlerin son dönemlerde yaptığı çalışmaların aksine geleneksel çalgılar tavırlarının dışına çıkarılmadan kullanılmıştır. Ancak farklı müzikal denemelerin de yer aldığı bu çalışma Türkiye ve Dünya Müziği’ndeki gelişmeleri de reddetmemiştir.

Bu dil modern Yunanca’dan farklı olup, 1923 mübadelesinin ardından Karadenizli Rumlar’ın göç ettiği Kuzey Yunanistan’da ve Atina’nın kenar mahallelerinde konuşulmaktadır. Aynı şekilde kemençe ağırlıklı olmak üzere, Karadeniz’de kullanılan diğer geleneksel çalgılar da bu bölgelerde çalınmaya devam etmektedir. Ayrıca Osmanlı döneminde ve sonrasında göç edilen Rusya, Gürcistan ve Kırım’da; Stalin döneminde sürüldükleri Azerbaycan ve Kazakistan’da yaşayan Hıristiyanlar da bulundukları coğrafyalarda bu kültürü yaşamaktadırlar.

Yok olmakta olan bu dilin insanlar tarafından daha iyi tanınmasına büyük katkı sağlayan Lermi, Rumca konusunda yapabileceklerinin sınırlı olduğunu ve ana dili Rumca olan sanatçıların daha fazla sorumluluk alması gerektiğini dile getirmektedir.

Apolas Lermi, albümün bir devamı olarak Mavi Karadeniz TV’de, albümle aynı adı taşıyan KALANDAR isimli bir TV programı da hazırlamıştır. Geçmiş dönemde Karadeniz Müziği’ne emek veren üstadların hayatını araştırıp, onlara ait türkülerin seslendirildiği bu program, yöresel anlamda güzel bir ilgiyle karşılanmıştır.

Albümün ön kapak foroğrafı, Apolas Lermi’nin 4 aylıkken Trabzon’da çekildiği aile fotoğrafıdır.

Bu ilk çalışmamızda emeği geçen bütün müzisyenlere tekrar teşekkürlerimizi sunuyoruz. Adına uygun olarak, kolektif bir çalışmanın ürünü olan bu albümü, yıllarca aynı topraklarda yaşayan kültürlerin kardeşliğine armağan ediyoruz.